بديع الزمان فروزانفر

423

شرح مثنوى شريف ( فارسى )

« بواش » نيز ساخته‌اند . مناقب افلاكى ، طبع انقره ، ص 558 بار نامه : در اصل ، طومار و يا نسخه‌ى محمولات و مال التجاره است كه بدست حامل بار و شتردار مىسپرده‌اند تا در مقصد مطابق آن ، بار را تحويل دهد ، از حكايت معروف تاجر در الف ليله ( شبانه 989 ، 990 ) بر مىآيد كه بعضى از بازرگانان بارنامه‌ى دروغين و تزوير آميز از خود مىكرده‌اند و به استناد آن از ديگر تاجران وام مىگرفته‌اند ، ظاهرا بدين مناسبت اين كلمه در معنى لاف و گزاف و غرور و خود نمايى به كار رفته است . مولف برهان قاطع آن را بمعنى اسباب تجمل و حشمت و بزرگى و نازش و مباهات هم آورده است ، اين معنى با گفته‌ى مولانا مناسبت بيشتر دارد . خطبه و سكه ، علامت پادشاهى و امارت است از آن جهت كه هر گاه كسى بپادشاهى و امارت مىرسيد خطيب ، مكلف بود كه نام او را روز جمعه و در اعياد رسمى در خطبه ياد كند و همين كه معزول مىشد و يا در مىگذشت نام وى را از خطبه مىافكندند و نام جانشين او را در خطبه ذكر مىنمودند ، در نقش سكه نيز همين روش معمول بود و هنوز هم معمول است ولى هيچ گاه نام حضرت رسول اكرم ( ص ) از خطبه حذف نمىشد چنان كه در سكه‌هاى اسلامى كلمه‌ى : لا إله الا اللَّه ، محمد رسول اللَّه بر دائره‌ى خارجى و كناره‌ى سكه و يا بر طرفى از آن ضرب مىشد و نام پادشاه و يا امير محل در درون آن دائره و يا سوى ديگر منقوش مىگرديد ولى اين نقش با تغيير سلطنت و حكومت تبديل مىيافت ، مولانا درين ابيات بدين رسم و آيين اشاره مىفرمايد و حقيقت امر آنست كه حكومت حق ، تغيير پذير نيست بر خلاف حكومت ظاهرى و قدرت مادى كه در معرض زوال است . نام احمد نام جمله انبياست * چون كه صد آمد نود هم پيش ماست